18-11-07

Andermans woorden

De Morgen van 16/11 publiceerde volgend opiniestuk van Luc van Doorslaer:

Enkele maanden geleden nam ik deel aan een congres over ‘Media, politiek en vertaling’ aan de Aston University in Birmingham. Omdat ik de enige Belgische deelnemer was, vroeg het heel heterogene en internationale publiek mij wat meer toelichting over dat complexe België. Na een zo objectief mogelijk gehouden overzicht schrok ik van de reacties van het publiek. Vrijwel niemand hechtte veel belang aan de grote economische verschillen, centraal stond het culturele verschil: “Als jullie niet naar elkaars tv kijken, niet elkaars kranten lezen en een heel anders georiënteerd cultuurpatroon hebben, waarom leven jullie dan in één land?” Ik schrok, omdat dat kritische, overwegend linkse en academische mediapubliek tot een conclusie kwam die zo uit de mond van Bart De Wever kon komen. Zonder enige schroom.

Waarom verbaasde mij dat? Bij ons hoor je als linksdenkende De Morgen en Humo te lezen, achteloos over vragen van identiteit en nationalisme heen te stappen en schamper te doen over Bart De Wever. Ik heb al twintig jaar groen gestemd, mijn hart slaat links, maar ik krijg hoe langer hoe vaker hartritmestoornissen. Heel af en toe mag Geert Lambert proberen te zeggen dat nationalisme in internationaal perspectief een progressieve beweging is, Ludo Abicht en Jef Turf mogen wijzen op de sociale dimensie van de Vlaamse beweging. Schaamlapgewijs. Maar hun stemmen worden al snel gesmoord in ons politiek correcte, oorverdovende stilzwijgen. Ik maak hierboven met opzet een karikatuur van wat mainstream links zijn in Vlaanderen is, precies omdat wij onszelf, vaak uit een soort gemakzucht, tevreden stellen met karikaturen. Hoe conformistisch, volgens de ‘linkse’ norm, zijn we intussen zelf geworden? En hoe onkritisch tegenover onze ’soortgenoten’, leden van onze ingroup, maakt ons dat? Mooi dat Tom Barman nu ook al lintjes krijgt, maar mogen we ook nog zeggen dat zijn optreden in Zomergasten griezelig ideeënarm was? Dat de teksten van Luc Tuymans in zijn dagje De Standaard bol stonden van de belgitudeplatitudes en in een schabouwelijk Nederlands waren geschreven (al is dat ook een journalistiek probleem van de krant die dat toestaat)?

Wat me terugbrengt bij de communautaire zaak en de ‘non’-houding van links daarin. Ik huiver van Vlaamsche stoerdoenerij en vlaggengezwaai en voel nauwelijks Vlaamse trots in mij, maar moet ik daarom onder de mat vegen dat België een niet-functionerend en terminaal model is? Partijen zijn gesplitst, journalistenbonden splitsen, zelfs de Rotaryclub wil splitsen. Gewoon omdat het samen niet werkt. Dat is geen ideologische positie, dat is heel vaak een realiteit. Dat taal en cultuur verbinden, is geen nationalistische vaststelling uit de 19de eeuw, het is internationaal een vanzelfsprekendheid voor een modern en jong publiek dat zich met identiteitsstudies inlaat. Onze linkse angst voor Vlaanderen en ons onvermogen om daar offensief en vernieuwend in te denken, maken ons de facto Belgicistisch en extreem behoudsgezind. En zo worden we objectieve bondgenoten van conservatieve krachten als een monarchie en adellijk-racistische burgemeesters.

Terwijl ik van links verwacht dat het de problemen bij naam noemt en sociale onrechtvaardigheid aanklaagt. De B-H-V-gevoeligheid heeft voornamelijk één sociaal-culturele grond: het culturele superioriteitsgevoel van een aanzienlijk deel van de Franstaligen. Dit is een politiek absoluut incorrecte vaststelling. Maar is ze daarom ook onwaar? Wandel enkele uren in de Rand rond en je hebt talloze voorbeelden. Het lijkt me gefundenes Fressen voor links om culturele superioriteit aan te klagen, maar onze vermeende politieke correctheid muilkorft ons. Zelfs buitenlandse Brussel-correspondenten merken het op, zoals onlangs in The Economist: “Some French-speaking Belgians simply dislike Dutch.” Maar nee, wij linkse internationalisten zullen elk communautair thema doodrelativeren en proberen eromheen te praten, zoals Mieke Vogels maandag in haar ontluisterende Terzake-optreden, waar ze op geen enkele vraag concreet durfde te antwoorden. De ecologische problematiek is de belangrijkste die er is, maar Groen! verschrompelt zichzelf door een utopistische ontkenning van lokale identiteitsproblemen. Het sterkste argument dat we aanhalen is: ik heb Franstalige kennissen met wie ik het goed kan vinden. Prima, maar die heb ik ook in een hoop andere anderstalige landen. En die hoeven niet te verdwijnen, integendeel. We hebben een heel vruchtbare uitwisseling en samenwerking met Duitsland op theatergebied, moeten we daarom met de Duitsers in één staat leven? Ik heb geen enkel probleem op het individuele niveau, maar waarom zouden we in België institutioneel en staatkundig gedwongen moeten zijn tot elkaar? Waarom primeert voor ons de Belgische raison d’état op een authentieke linkse verontwaardiging over culturele superioriteit? Toch niet omdat sommigen onder ons zich cultureel superieur voelen tegenover de rechtse Jan met de pet?

België zou een prachtig project geweest zijn als het ooit had geleid tot culturele en linguïstische gelijkwaardigheid in de geesten. Maar die illusie kunnen we definitief opbergen. De Nederlandstalige meerderheid maakt in haar onderwijssysteem het Frans verplicht als eerste vreemde taal. De Franstalige minderheid doet dat niet met het Nederlands in haar onderwijssysteem. Waar ik alle begrip voor opbreng, maar als anti-Belgisch symbool kan het wel tellen. Onlangs vertelde een Zwitser me dat het ook bij hen zo is: tweederde van de inwoners is Duitstalig en leert vlijtig Frans op school, andersom gebeurt dat niet. Culturele superioriteit komt blijkbaar nooit alleen. Frans is een prachtige taal, maar haar periode als dominante cultuurtaal ligt al even achter ons. Overigens, kan iemand mij vertellen waarom de grootste separatisten van 1830 de grootste antiseparatisten van vandaag zijn? Is er een ander antwoord denkbaar dan: les intérêts francophones?

Onze dwang tot politiek correct denken zoekt altijd naar onbestaande evenwichten. In de formatiegesprekken pleit één taalgroep voor meer bevoegdheden voor de beide gemeenschappen, op basis van gelijkwaardigheid. De andere taalgroep pleit voor gebiedsuitbreiding. Wij staan erbij en kijken ernaar. Alsof die twee houdingen van dezelfde orde zijn. Maingain is de verpersoonlijking van expansionistisch denken en dédain tegenover een inferieure cultuur, maar wij doen liever aan Bartje-bashing omdat hij graag met vakantie gaat in Beieren. Is dat echt omdat we inhoudelijk niet met De Wever in debat kunnen gaan? Er is af en toe een positieve uitzondering als Tom Lanoye, maar globaal gezien is De Wever in dit debat argumentatief superieur. Waarom zouden we dat uit intellectuele eerlijkheid niet erkennen in plaats van ons telkens te willen conformeren aan onze ingroup?

Waarom formuleren we geen positief links-communautair project, zodat we volwaardig, vooruitkijkend en vooruitstrevend kunnen deelnemen aan het onvermijdelijke debat over post-België? En zelf trendsettend kunnen zijn? Heel af en toe steekt iemand zijn nek uit, zoals Wouter van Besien, maar de weg naar de mainstreamgevoeligheid voor communautaire zaken is nog heel lang. Als we dan al enige begrijpelijke schroom hebben voor de entiteit ‘Vlaanderen’, zouden we de creativiteit kunnen opbrengen om die op termijn in te bedden in een algemeen-Nederlands project, of in een Beneluxproject, of nog iets anders. We zouden ons kunnen laven aan een grote mate van boeiende hybriditeit. Maar niet in een geforceerde en gedwongen Belgische context, wel op basis van eigen keuzevrijheid. Wat ook ooit een links symbool was. Bij de volgende verkiezingen stem ik op degene die zo’n creatief communautair post-België-project heeft.

Luc Van Doorslaer is doctor in de Letteren. Hij werkt als academicus en zelfstandig tv-journalist. Deze bijdrage schreef hij in eigen naam.

Zelden verwoordde iemand zo welluidend en precies hoe ik het zelf ook aanvoel. Maar eigenlijk hoeft dat niet te verbazen, want in een grijs verleden waren wij het wel vaker met mekaar eens...

15:59 Gepost door Stientje in Algemeen | Permalink | Commentaren (19) |  Facebook |

Commentaren

Interessant, ik had het ook al gelezen.
Maar toch blijft hij zeggen dat de ecologische problematiek de belangrijkste is die er is. En voor mij, en Groen! is al het andere daaraan ondergeschikt.
Bij wijze van boutade: ik zou mijn kinderen nog liever een wereld en land achterlaten waarin ze gezond kunnen opgroeien en leven maar Frans zouden moeten spreken, dan een wereld waarin ze vanachter hun gasmasker Nederlands kunnen spreken. Maar zo zwart-wit is het gelukkig niet.
Overigens heeft Bart De Wever onlangs ook in De Morgen geschreven: 'Als ik in een zaal vol progressieven sta, zie ik fascisme.' Kan ook tellen qua diabolisering denk ik, en extra straf als je zijn achtergrond kent.

Gepost door: Virginia | 18-11-07

Met je eens, hoor.

Gepost door: Stien | 18-11-07

Ik lees geen Humo en ken Tom Barman enkel van naam.
Ik ben het niet eens met de auteur trouwens, maar dat vermoedde je waarschijnlijk al. Hij is ervan overtuigd dat België gedoemd is en gebaseerd is en blijft op een ongelijkwaardige relatie. Ik vind van niet. Er zijn trouwens tal van landen waar verschillende culturen met andere talen ook goed samenleven of het trachten. De Wever in een adem vernoemen met iemand als Abicht, wringt toch ook wat denk ik. De ene is openlijk separatist, de andere niet dacht ik (maar ik kan me vergissen). En over een (cultureel) superioriteitsgevoel gesproken, wat is de houding van politiek Vlaanderen in de faciliteitengemeenten
anders dan wat kleinzerig revanchisme en opdringen van onze houding ? Want ze gaat compleet in tegen de realiteit op het terrein.
Ik vind het eigenlijk net mooi dat twee gemeenschappen die op redelijk wat vlakken van elkaar verschillen 'onder een dak' samenwonen.
Enfin, een discussie zonder eind vrees ik.

Gepost door: Brompot | 18-11-07

Hij heeft het ook ergens over racistische burgemeesters. Faut pas charrier hé zeg.
In mijn ogen bezondigt hij zich dan evenzeer aan racisme door Franstaligen meteen van een inherent cultureel superioriteitsgevoel te beschuldigen.

Gepost door: Brompot | 18-11-07

O ja, Stien, even goede 'vrienden' hoor. ;-)
En mijn antipathie voor DW komt ook door zijn rechtse ideeëngoed op economisch en maatschappelijk vlak.

Gepost door: Brompot | 18-11-07

I.p.v. 'racisme' past 'stigmatisering' beter bij wat ik twee berichten hoger bedoelde.
En ik ben ècht niet kwaad hoor Stien. :-)

Gepost door: Brompot | 18-11-07

Hihi Brompot, wat een uitbarsting.

Mij stoort aan De Wever toch ook vooral zijn rechts ideeëngoed op sociaal-economisch vlak. (zie het feit dat hij de 'linksen' fascisten noemt)

En het 'klasseren' van niet-separatisten bij de monarchisten en adellijk-conservatieven, is volgens mij toch ook een zeer serieuze denkfout. Het is niet omdat je toevallig met iemand over een onderwerp hetzelfde denkt, dat dat ook vanuit dezelfde visie is. Ikzelf ben absoluut anti-monarchist en van adellijke conservatieve sympathieën kan je mij ook moeilijk verdenken, maar ik ben toch ook voor het behoud van de staat België.

Maar inderdaad een eindeloze discussie wellicht. Maar wel interessant. En ook bij mij met alle sympathie, Stien ;-).

Gepost door: Virginia | 18-11-07

ofwel ben je een sos of een groene (als scheldwoord) of je bent een rechtse racist oàf fascist. De twee meeste geliefde woorden om een ander aan te vallen in een politieke discussie.
In tal van landen proberen verschillende culturen samen te leven of naast elkaar te leven?
Pragmatisch bekeken is het beter dat België blijft bestaan, maar je kan moeilijk zeggen dat er een samenleving van de twee groepen is, dat er echt EEN Belgisch volk is en dat heb je in weinig landen...

Gepost door: zinzia | 18-11-07

Ik heb het gevoel (maar weerom: ik ben weinig politiek onderlegd, dus vergeef mij mijn wellicht grote onwetendheid en misschien domme uitspraken in deze) dat België altijd een geforceerde constellatie is geweest, waarbij "de Belg" zich goedschiks neerlegde. Het ging, soms mankend, maar het ging. Maar blijkbaar loopt het nu toch niet meer zo vlotjes. En ik volg Lucs "hersenspinsels" ;-) wel. Zelf woon ik in een overwegend Franstalige, belgicistische chiqué-wijk (jaja, zelf voor gekozen, ik weet het) en erger mij vaak wel wat aan sommige (niet alle) Franssprekende buurtbewoners, die zelfs in de buurtwinkels niet in staat "lijken" om een woord Nederlands te spreken. En soms verdenk ik ze ervan neer te kijken om de Vlaamsche buurtjes van den buuten... Dàt is wellicht dat culturele superioriteitsgevoel waarop Luc doelt en wat hij blijkbaar ook aan den lijve heeft ervaren (? misschien heb ik het fout voor?)

Uiteraard clichématig voorgesteld, en uiteraard is het sop de kool niet waard en zijn er belangrijkere thema's. Ik denk alleen dat er ten eerste een sterker Vlaamstalig (moet eigenlijk Nederlandstalig zeggen, maar voor alle duidelijkheid...) bewustzijn is, meer mondigheid..., en dit toch een beetje tot grote verbazing van enkele Franstalige politici. Dat Vlaamse wil zich sterker profileren, en mag dat blijkbaar niet. Als men dat kan gaan respecteren en aanvaarden, is dat een belangrijke stap.

Voor mij hoeft België ook niet persé gesplitst. Ik hou van grote stukken van het Waalse land en zijn mensen. Maar voel mij er niet echt méér mee verbonden dan met pakweg Nederland of Duitsland. Voor mij is Wallonië de facto een ander land, waar ik eigenlijk weinig van afweet. Niet omdat ik dat niet zou willen weten, maar omdat het eerlijk gezegd niet dichter bij mijn bed is dan Nederland of Luxemburg.

Maar goed: zolang het allemaal vlotjes loopt en bestuur mogelijk is, mag het gerust blijven voortbestaan, mij niet gelaten. Alleen, kijk om u heen: geen vlot bestuur meer te bespeuren, en dat ligt niet alleen aan de Vlaamse partijen...

Ten slotte: wat ik zo mooi vond aan het betoog van de auteur, niet alleen in dit stuk maar ook in de 7e dag, is de moed om als links en groen denker eerlijk en inhoudelijk in debat te willen en te durven gaan met de rechtsere kant, zonder meteen alles af te schieten. Ik bespeurde precies een verwante geest :-)

Gepost door: Stien | 19-11-07

En ik heb het gevoel dat mijn hoofdletters in mijn vorige post niet helemaal juist zitten, *bloos* ;-)

Gepost door: Stien | 19-11-07

Ik heb me vannacht ook zitten afvragen hoeveel van die Franstaligen eigenlijk verfranste Vlamingen zijn die het aan hun sociale status verplicht voelen om Frans te spreken. Het zou me toch niet verbazen indien dat er heel wat zijn en daar kun je toch niet de schuld voor geven aan 'echte' Franstaligen.

Gepost door: Momus | 19-11-07

Nee, jong, ik geef geen schuld. Het mag eigenlijk helemaal geen emotioneel debat zijn, maar dàt is net het probleem. Praktisch gezien lijkt het mij beter wanneer er een staatshervorming komt met meer gewestelijke bevoegdheden of een losser samenwerkingsverband. Want zeg nu zelf: dat gehakketak leidt toch nergens toe. Hervorm die handel en praat als gelijkwaardige volwassen partners met mekaar, zonder paternalistisch of cultureel superieur of wat weet ik gevoel, zonder al die emotionaliteit en intellectueel eerlijk (dus ook openstaand voor de argumenten van de rechtse kant - ik zwijg in alle talen over het VB, da's nog een andere kwestie). Mensen toch, wat een gedoe, zeg ;-)

Momus, wat docht ge: ik zal maar eens mijn andere nick gebruiken ;-)

Gepost door: Stien | 19-11-07

O, trouwens, Virginia, ik denk dat BdW de linksen geen fascisten vindt, hoor. Volgens mij was dat ironie met een sterke vleug sarcasme. Misplaatst? Misbegrepen? Wellicht. Blijkbaar het lot van de man (dit is ook ironisch bedoeld, btw).

Gepost door: Stien | 19-11-07

Ik verwees met mijn laatste reactie niet naar jou hoor Stien, maar naar de auteur die het over het Franstalige superioriteitsgevoel had en dat een van de redenen vindt om België maar op te geven. Maar ik was blijkbaar niet duidelijk genoeg .
En tja, die nicks, wat een soep hé.

Gepost door: Momus | 19-11-07

de zus van mijn ex heeft ooit 'bewezen' dat het Nederlands inferieur was, omdat nee zo wordt uitgesproken en kleine kindjes (haar neefje en nichtje dan toch) in Wallonië zeiden ook nog 'nee' in plaats van 'non'. Dus als ze groter werden, gingen ze 'non' zeggen en ontwikkelden ze zich dus. Nederlandstaligen deden dit niet en die waren dus inferieur
:D
Ik heb eens goed gelachen:)

Gepost door: zinzia | 19-11-07

De Morgen van vandaag al gelezen, Stien?
De Wever zegt daar ook heel zinnige dingen.
Bruno De Wever weliswaar (maar broer van!).

Gepost door: Virginia | 19-11-07

Amaai, en gij maar zagen dat ge niet veel reacties kreeg op je blog :-)

Gepost door: Pingu | 20-11-07

Zagen, moi?! Ik zaag nooit :-p

Gepost door: Stien | 20-11-07

Amai, ben ik blij dat ik nen Hollander ben zeg;-)

Gepost door: ctm | 22-11-07

De commentaren zijn gesloten.